«“Galego por diante”: A camiseta do verán»

«Na manifestación polas Letras Galegas desenvolta o sábado 17 de maio en Compostela había moitas mensaxes. Pero unha seguramente se convertirá na camiseta do verán: “Galego por diante”.

Promovida pola Asociación ”Do galego ao portugués”, esta camiseta, aberta a todas as asociacións do país, busca facer reflexionar aos nosos políticos de que a nosa lingua tense que poñer por diante todo.

Falamos cun dos promotores, Enrique Sáez, que lucíu o lema, con gran aceptación, polas rúas de Compostela, dando conta da “gran preoupación que existe no país pola nosa lingua, que vai esmorecendo de vagar”. Con todo, recoñece a importancia de saír á rúa a manifestarse: “Isto vale para reivindicar o uso dunha lingua que é parte da alma do noso pobo, e que ademais serve para falar con medio mundo. Hai que facer moitas máis cousas pero manifestarse sempre está ben”.

  • Como nace esta camiseta?

Trátase dunha iniciativa dunha pequena asociación do galegoportugés (DGAP), que pensamos a finais do ano pasado que había que facer algo. Empezamos a deseñar primeiro un lema, “Galego por diante”, porque o lema é importante. Hai que pedir, reinvidicar, esixir pactos políticos, pero todos os que sentimos isto temos que poñer o galego por diante e comezar a falalo sempre. Gustaríame que os políticos falasen en galego nas tribunas, e que cando entraras nunha oficina pública, nos falaran en galego. Pero polo camiño hai moito que facer.
Gustaríame que a mocidade levase este lema posto este verán, porque obrigaría a pensar algo máis aos responsables políticos que temos”.

Unha vez tivemos o lema, o deseño chega gracias a un gran deseñador gráfico xubilado, que colaborou de balde coa iniciativa. Nas costas leva unha nube de países nos que se fala galego versión portuguesa.
Ademais, a través dunha empresa comprometida, temos confirmadas unhas boas condicións de produción, o que permite que todas as Asociacións poidan participar na súa distribución.

  • Como é iso?

Temos unha camiseta cunha declaración, temos un bo deseño, temos un prezo razoable, pero ademais é que calquera tipo de asociación ou entidade dedicada á cultura, de festas, deportivas… pode comprar directamente ao fornecedor, ao mesmo prezo que o fai DGAP, pois isto non é un negocio para a Asociación. É algo que compre facer para que os galegos nos sintamos máis preto da nosa lingua. Canta máis xente entre na distribución e na venda máis lonxe chegará a mensaxe.

Así, a través de galegopordiante.gal calquera entidade pode recorrier cos datos da empresa fornecedora, que ten o pacto de manter os prezos, e facer encargas mesmo co logo da propia entidade, ou variando as calidades.»

Cf. Xornal da Coruña

Xavier Alcalá: «Galicia en Nueva Galicia»

Source: Galicia en Nueva Galicia (La Voz de Galicia)

«Autores galegos levan as súas creacións á Feira Internacional do Libro (FIL) de Guadalaxara da man da Xunta

Feira Internacional do Libro (FIL) de Guadalaxara, estado de Xalisco, Nova Galicia do Imperio Español, un acontecemento imposible de abranguer: 43.000 metros cadrados de exposición, case cincuenta países representados, case un millón de visitantes, máis de 600 presentacións de libros, incontables debates paralelos ás actividades literarias… Vaiamos logo facer memoria desde o punto de vista de galegos alá presentes para contaren que Galicia existe no contexto das nacións con literatura propia.

A Xunta organizou unha expedición ao mando de Cristina Rubal, incluíndo practicantes de narración textual e da gráfica, que hoxe reparten a atención do público lector, que se suman e realimentan. De feito a FIL de Guadalaxara conta cun poderoso Salón do Cómic e a Novela Gráfica.

Os libros xa non son exclusivamente de papel, van convivir os distintos formatos de transmitir fabulacións. Nada mellor que feirar de todo iso en Guadalaxara de México, país supremo entre os da Hispanoamérica: o seu mercado potencial é con diferenza o maior, seguido polos de Arxentina e Colombia. Nada máis camiñar por Guadalaxara, cidade de sete millóns de habitantes, logo se percibe a xuventude dun pobo: parellas novas a pasear meniños, non cans.

A feira inúndase de rapaces de colexios que queren entrevistar escritores. Sorpréndeos que en España se falen catro idiomas, que o galego e o portugués veñan sendo dúas versións do mesmo, que nós leamos sen problema a obra do autor homenaxeado este ano, Mia Couto, mozambicano. Como se fose algo imprescindible, preguntan ao entrevistado se é do Real Madrid ou do Barça.

México: advertencias de manter pertenzas vixiadas e avisos de «ruta de escape» para os sismos. Hai feminicidios, balaceras, asaltos… mais moita visión comercial, as empresas do libro convertéronse en nodos de conexión para todo o continente americano. As grandes estenden as súas redes a todas as comunidades de fala castelá crioula, incluída a dos Estados Unidos.

O stand da Xunta é dos lustrosos, dignamente rechamante, moi superior ao do seu veciño, o de Canadá. Nel vanse sucedendo actos, énchense as cadeiras preparadas para o público, transeúntes polo corredor únense aos que conseguiron asento. Á Eva Mejuto nada lle custa conseguir nenos dabondo para xogaren cos seus inventos de escritora incitadora á lectura; o Manel Cráneo atrae potenciais profesionais do cómic coa súa explicación de como A nosa cinza se converteu en Cinza, novela gráfica; Pedro Feijoo e Manel Loureiro ábrense a contaren o que demanda ser escritor de best-sellers; o profesor José María Paz Gago ilustra sobre Valle-Inclán e a Pardo Bazán; Santy Gutiérrez, Luís Sendón e Manel Cráneo atraen público coas súas visións de humor sobre a morte. Os mexicanos descobren paralelismos de costumes… A historia da Editorial Galaxia chama a atención dun público entre o que se achan editores mexicanos e arxentinos: ¡75 anos de vida! ¡4.000 títulos!

Vai rematando a feira. No stand de Galicia (a pregunta do público repítese: «¿Qué quiere decir Xunta?») fálase de autoedición dixital nas plataformas globais. Ábrese un coloquio acerca da outra forma de chegar a todo o mundo coa literatura: canta xente le en formato textual?, canta opta polo audiolibro lido por robots? Hai un acordo: o audio está disparado.

Cousas veremos. No ano próximo, máis. Galicia ten que facer as Américas e, para facelas en termos de literatura, Guadalaxara (sen esquecer o que se move polo Brasil).»

Cousas veremos. No ano próximo, máis. Galicia ten que facer as Américas e, para facelas en termos de literatura, Guadalaxara (sen esquecer o que se move polo Brasil).

Eduardo Maragoto: «Que pinta aquí o portugués?»

«Xa coñecemos os grupos de traballo propostos polo Goberno da Xunta para renovar o plan de normalización. Un deles impulsará os vínculos coa lusofonía. Conveñamos que se avanzou, porque no plan do 2004 o portugués nin sequera aparecía mencionado entre 400 medidas. Será a primeira vez que a normalización do idioma e a lusofonía aparezan relacionadas no noso marco normativo.

Mais chegados a este punto, haberá quen cuestione: «Que pinta aquí o portugués?» É unha boa pregunta, con resposta máis difícil de dar a aquelas persoas que pouco máis leron nesta lingua que diminutivos de futbolistas brasileiros. Mais tentemos: o galego sofre unha hibridación acelerada que repercute no seu prestixio e, por conseguinte, no interese dos falantes por transmitilo ás seguintes xeracións. As persoas parecen concluír, e non lles falta razón, que a lingua acastrapada que falan non pode ter moito valor socioprofesional. «Para corrixir iso temos a escola», retrucarase. Mais os profesores de idiomas sabemos que as clases pouco poden facer nese sentido, porque ensinar un galego cuxa existencia os alumnos non confirman na sociedade é infrutuoso. Un exemplo: nas últimas décadas, os profesores esforzáronse moito en explicar o infinitivo conxugado (teres, termos, etcétera). Non valeu de nada: foi desaparecendo do galego común. Por que? Porque a complexidade do seu uso é tal que se torna imposíbel aprendelo só con materiais teóricos. Precisaría ser lido e oído en contextos comunicativos reais que xa só o portugués nos pode proporcionar.

«Pero iso non sería aprender unha lingua como se fose outra?» Non, sería máis ben explicar o galego doutro modo. Pensemos nas partes do corpo. As palabras testa, costas, coxa, canela ou calcañar pódennos soar aínda, mais moitos de nós xa só acertariamos a dicir frente, espalda, muslo, espinilla ou talón. Para lles devolver vitalidade, será mellor continuar a ensinalas como case perdidas ou como un patrimonio común a 270 millóns de persoas?»

Cf. La Voz de Galicia

Eduardo Maragoto: “A comunicación interlusófona é a máis obvia”

«Estes días fálase moito do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (PXNLG), aprobado en 2004 e engabetado polo Decreto de Plurilingüismo (DP) en 2009. Son os documentos que hoxe polarizan o debate do galego, pois o BNG reclama o cumprimento do primeiro e o PP mantén en vigor o segundo. O panorama podería mudar co pacto proposto polo conselleiro López Campos, se houbese acordo entre os partidos.

Mais mudar, para onde? Se o novo pacto viñese impulsar un novo rumbo, eu só lle pediría unha cousa: sentido da desproporción. Porque, aínda que representen o oposto, tanto o DP como o PXNLG coinciden en ignorar o enorme desequilibrio entre galego e castelán. O primeiro, defendendo idéntico número de horas para cada lingua de ensino; o segundo, xulgando que para compensar as forzas bastará dar máis recursos e horas ao galego.

Mais a simple inxección de músculo pouco pode resolver xa. O PXNLG contén centenas de medidas que até poderían ter repercusión se o conxunto da sociedade tivese unha grande motivación para colaborar na súa aplicación, o que non parece. En sentido contrario, fáltalle estratexia a longo prazo, esquecendo o carácter global das problemáticas que enfrontan as linguas minoritarias e finxindo que non existen máis idiomas.

É sensato instalarse na idea de que o futuro do galego depende da porcentaxe de materias impartidas nel, como se o español aínda non dominase completamente os recreos? É razoábel menosprezar os argumentos utilitarios, como se adquisición do inglés non fose xa a principal preocupación lingüística da maioría das familias? Ten sentido finxir que non existe unha longa tradición de traballo que sitúa o galego, a través do portugués, entre as linguas de comunicación do mundo?

Non, non é. Por iso espero que nesta ocasión, en vez de actualizar normas que o máis lonxe que ven son ciclos electorais, ponderemos a lingua na súa verdadeira desproporción atribuíndolle funcións realistas que teñan utilidade para as seguintes xeracións. A comunicación interlusófona é a máis obvia.»

Cf. La Voz de Galicia

MAIS GALEGO NA EUROPA: um modelo integrador para a língua

«O galego já está a ser utilizado na União Europeia por meio do português. Agora poderíamos conseguir um maior reconhecimento, incluindo as nossas próprias palavras, o nosso sabor local para termos melhor voz nas instituições europeias. Já há precedentes. Pode-se fazer.

O porquê desta petição

O governo espanhol solicitou este ano 2023 à União Europeia que catalão, basco e galego passem a ser novas línguas oficiais da União Europeia. Uma proposta de ‘novas’ línguas que deve ser defendida no caso do catalão ou do basco, mas que não seria necessária no caso do galego. Porque nós somos um sítio distinto e a nossa língua, com as suas variedades, fala-se um pouco por todo o planeta.

Nesse contexto, um grupo de cidadãs e cidadãos europeus decidimos elaborar este manifesto para encontrar uma solução adequada ao caso galego. Entendemos que um modelo integrador, que permita o reconhecimento do galego sem afastá-lo do sistema linguístico ao que pertence, tem espaço no seio da UE […].»

Cf.: MAIS GALEGO NA EUROPA

Begoña Íñiguez: «O coração galego de Lisboa»

«A Lisboa do século XXI, as suas ruas mais movimentadas, alguns dos seus emblemáticos monumentos, canções, novelas e peças teatrais não se poderiam perceber na sua totalidade como os conhecemos sem o grande contributo, esforço e integração ao longo dos últimos três séculos dos numerosos galegos e galegas que cá chegaram, casaram com portugueses e deixaram a sua marca, ainda que 300 anos e picos depois poucos saibam que descendem de galegos ou que o seu apelido é de origem galega.

Os primeiros a chegar vieram no século XVII, procedentes do Sul da Galiza, fugindo da fome e da miséria, para trabalhar na construção do Aqueduto das Águas livres, a fazer o que quase ninguém queria fazer.

Já no século XIX e começos do XX, vieram à boleia dos avanços duma efervescente sociedade burguesa com grande poder económico, instalada na Baixa pombalina. Foi nesse momento que surgiram as primeiras tascas e restaurantes de galegos nessa zona, algumas das quais perduram até hoje com os mesmos nomes e prestígio ainda que, em muitos casos, com diferentes proprietários, como o Gambrinus ou o Solar dos Presuntos, para citar exemplos conhecidos. Poucos sabem que o bacalhau com grão, um prato tão tipicamente português, é galego. Ainda hoje perdura na cultura popular das aldeias do outro lado da fronteira e ficou para sempre na gastronomia lusa. O mesmo acontece com a típica ginjinha, que aparece em todos os guias turísticos e faz as delícias dos visitantes de todo o mundo. No Rossio ainda continua aberta a taberna mais antiga de ginjinha, fundada por um galego em 1840. Mas nem tudo se limita à gastronomia e às tabernas, já que no Teatro Nacional Dona Maria atuaram nessa altura numerosos atores galegos. Além disso, nas conhecidas tertúlias do Café Gelo, também no Rossio, participaram junto com Fernando Pessoa e Almeida Garrett numerosos intelectuais do outro lado do Minho.

Na altura da Guerra Civil Espanhola, entre 1936 e 1939, e posteriormente, quando se impôs o regime franquista em Espanha, instalaram-se em Lisboa galegos de diferentes estratos sociais, alguns intelectuais de esquerda e profissionais liberais, do bando republicano, fugindo do regime de Franco. Lisboa acolheu-os de braços abertos. Uns ficaram para sempre e outros aproveitaram para viajar até à América e instalar-se por lá, no México, na Argentina ou nos Estados Unidos. Muitos deles instalaram-se no Bairro Alto, onde abriu a primeira sede do Centro Galego de Lisboa, em 1908.

Nos anos 90 do século passado, a imigração galega em Lisboa mudou radicalmente. Os expatriados da Corunha, de Vigo, Pontevedra, Santiago e Ourense, formados nas melhores universidades, excelentes conhecedores de Portugal, dos portugueses e familiarizados com a sua língua pela influência do galego, foram escolhidos pelas suas empresas para se instalarem em Lisboa, dirigir as suas delegações em Portugal e formar os funcionários lusos na política da empresa. A partir de 2010, com a crise internacional e o resgate de Portugal, o expatriado galego em Lisboa diminuiu muito. Mas hoje a situação alterou-se, com a numerosa chegada de investigadores e estudantes de Erasmus galegos às universidades lusas, incentivados pela proximidade da língua e pelas parcerias entre as instituições do Norte e do Sul do Minho.

Quem quiser conhecer in situ a Lisboa mais galega, recomendo calçado cómodo, paciência e curiosidade para fazer um longo percurso a pé, cansativo mas muito interessante, que começa no belo palacete da sede do Centro Galego de Lisboa, na Rua Júlio de Andrade, junto ao Jardim do Torel, cedido pelo milionário de origem galega Cordo Boullosa. Depois, descer pelas numerosas escadinhas até às Portas de Santo Antão, ir até o Rossio e ao Teatro Dona Maria, subir pela calçada do Duque até ao Largo do Carmo, onde culminou a Revolução dos Cravos, em que participaram capitães galegos. Já no Bairro Alto é de paragem obrigatória, na Rua da Rosa, a primeira sede do Centro Galego, onde se realizaram ao longo dos anos muitos casamentos entre galegos e lisboetas, prova da grande integração que perdura até hoje.

Na populosa Bica moravam muitos aguadeiros galegos, na Rua Garrett, no Chiado, encontramos o prédio da livraria Bertrand, que foi propriedade de Cordo Boullosa, fundador da Galp. A rota bem pode acabar na Praça Martim Moniz, onde existiram numerosas casas de hóspedes e hotéis de galegos, além de restaurantes bem conhecidos que ainda perduram como o Ramiro.»

Cf: O coração galego de Lisboa

Investimentos de Portugal na Galiza

Inversion de Portugal La Voz de Galicia
Inversion de Portugal La Voz de Galicia
La Voz de Galicia, 19 de xuño de 2023

«Un 12 % del capital que procede de fuera tiene sede en paraísos fiscales. Dicen los portugueses que «onde non hai fariña todo é riña». Tal vez por eso, la relación de vecindad que mantienen las economías de Galicia y Portugal, en especial con la región norte…»


Cf. “Uno de cada tres euros de inversión extranjera en Galicia llega de Portugal”, La Voz de Galicia

Aberto prazo de pré-inscrições para os cursos aPorto 2023

aporto 23

Os cursos de formação na cidade do Porto organizados pola AGAL começarom no 2010 e a demanda foi crescente ao longo da década.

Os cursos aPorto também continuam a oferecer o formato padrão que decorrerá entre os dias 8 e 12 de agosto. Inclui aulas de manhã, com atividades socioculturais à tarde, focadas na produção oral, como as sessões de conversa e passeio com portuenses, para além das aulas de dicção e pronúncia.

Nesta edição, aPorto 2023, da-se continuidade à modalidade paradocentes, com homologação das horas de formação pela Junta da Galiza, de 24 a 28 de julho, Nível A2, e de 31 de julho até 4 de agosto para o Nível B1, com a possibilidade de assistir de forma continuada, para cursar os dois níveis.

E ainda, as pessoas interessadas nesta semana podem acrescentar mais uma semana, no Porto, se participarem no aPorto Noturno. Orientado para pessoas com certo domínio da língua, permite aprofundar o conhecimento da sociedade portuguesa atual, da sua realidade social e cultural. Decorrerá na semana de 14 a 18 de agosto, com atividades em horário de tarde-noite – dicção e pronúncia, conversa em mini-grupos, poesia, ateliê de música, espectáculos de fados e de dança, caminhada noturna guiada, gastronomia…

Com o interesse de facilitar uma participação mais alargada na descoberta da cidade invicta, lança-se um desconto para participantes que desejem prolongar até duas semanas os cursos aPorto, na modalidade que preferirem.

O preço, que inclui aulas e atividades socioculturais, é de 265 euros (incluíndo 2 jantares) para uma semana, e de 395€ euros por duas semanas. No caso de sócios/as da AGAL, estudantes, ex-alunos/as, afilados/as da CIG e pessoas reformadas e desempregadas será de 225 euros para uma semana, e com o desconto geral (395€euros) na versão estendida.

Apré-inscrição não acarreta nenhuma despesa, apenas reserva a vaga até a inscrição, a decorrer de 15 a 28 de maio.

Toda a informação está disponívelno próprio site. Para resolver qualquer dúvida a respeito, o email é: cursos@a.gal.

Cf. PGL

VII Festival Internacional de Poesia de Moçambique convida autoras galegas

As galegas Concha Rousia e Iolanda Aldrei, junto com o galego Alexandre Brea Rodríguez e o português Samuel Pimenta, participarão como talentos convidados

Galiza-Moçambique Numa linguagem e numa sinfonia
Precedente destas relações galego-moçambicanas

Como convidados de Moçambique figuram: Francisco Noa (escritor e crítico literário), Nelson Saute (escritor, jornalista e editor), Paulina Chiziane (escritora), Sónia Sultuane (escritora e artista plástico), Marcelo Panguana (escritor), Cheina (escritor e irmão do poeta-mor Sebastião Alba), Lino Mukurruza (escritor e coordenador do Clube de Leitores de Quelimane e director da revista Kilimar), Alerto Bia (poeta), Andes Chivangue (escritor), Dom Midó das Dores (escritor e presidente do conselho municipal da cidade de Xai-Xai), Elísio Miambo (escritor), Lahissane (poeta), Suely Vasconcelos (professora brasileira radicada em Moçambique), Almeida Cumbane (escritor), Deusa d’Africa… e outros.

«A Associação Cultural Xitende em parceria com o Conselho Municipal da Cidade de Xai-Xai, convidou um grupo de autoras e autores galegos a participar do VII Festival Internacional de Poesia (FIP) 2023, que realiza-se-à de 23 a 30 de Abril de 2023 no átrio do Conselho Municipal da Cidade de Xai-Xai e nas sessões de workshops a decorrem nas escolas de acordo com o programa anexo [Cf. Programa SESSÕES DO CMCXX e programa WORKSHOPS NAS ESCOLAS].

EMERGENTE Novos poetas lusófonos
Mais um prededente, idealizado por Samuel Pimenta integrando Alexandre Brea Rodríguez

De referir que a Associação Cultural Xitende, uma agremiação juvenil moçambicana, criada em 1996, sem fins lucrativos, composta por mais de trinta jovens, cujo objectivo principal é desenvolver a cultura e promover as identidades culturais, realizará a 7ª edição do FIP que irá decorrer nos espaços escolares ao período da manhã a citar as escolas envolvidas: Escola Secundária Joaquim Chissano, Escola Secundária de Xai-Xai, Instituto de Formação de Professores

Concha Rousia

Eduardo Mondlane e Universidade Save. As sessões do período da tarde realizar-se-ão no átrio do Conselho Municipal da Cidade de Xai-Xai, abertas ao público em geral, a partir das 17 horas.

Iolanda Aldrei

O FIP, é uma edição de periodicidade anual que junta escritores nacionais e internacionais em Moçambique, na cidade de Xai-Xai, no próximo ano irá contar com a parceria da ALCA Angola, Alcance Editores, Ethale Publishing, Editora Kulera, livraria Mivany Shop e com o patrocinador exclusivo, o Conselho Municipal da Cidade de Xai-Xai.

De referir que a edição deste ano será presencial e poderá contar com a participação especial de Portugal, Brasil, Bolívia, Perú, Galiza, São Tomé e Príncipe, Angola, África-do-Sul e Moçambique (país anfitrião).

Alexandre Brea Rodríguez
Alexandre Brea Rodríguez

Outrossim, irá decorrer em concomitante no átrio do Conselho Municipal a feira do livro que será inaugurada no dia 23 de abril, dia mundial do livro, e estará patente das 9.00 até as 19.00 horas durante a semana toda onde iremos expor os livros dos autores presentes no FIP.

Samuel Pimenta

A Xitende traçou este projecto em parceria com o Conselho Municipal da cidade de Xai-Xai, onde se exaltam as artes moçambicanas, preserva-se a cultura ao desconstruir os estereótipos sócio-culturais em prol da construção de cidadania. A equipa organizadora não dispõe de meios para a aquisição da passagem aérea, no entanto, fará a cobertura logística dos convidados, especificamente no que se refere ao combustível para o transporte de Maputo à Xai-Xai e vice-versa, alojamento e refeições durante o festival em Xai-Xai.»

[Associação Cultural Xitende]

Cf. Revista Palavra Comum

Semente Corunha · 25 de abril, sempre!

25 de abril Semente A Corunha

25 de abril, sempre! A Semente Corunha vai celebrar a irmandade entre os povos galego e português com um encontro que coincide com uma data muito significativa: o 25 de abril, aniversário da Revolução dos Cravos.

A partir das 18h (depois da atividade semanal de música galega), vamos oferecer uma seleção de música e livros infantis em português, e pintar um mural colaborativo antimilitarista.

Às 18:30, Carlos Augusto Monteiro, que nos acontecimentos do 74 moraba em Gondomar (Porto), conta-nos como lembra que foram vividos os eventos na sua casa.

E às 19h, Ermitas Valencia, da Livraria Suévia (especializada em livro português), fará um contacontos ilustrado sobre como podemos melhorar o mundo.

Esperamos que esta atividade seja do teu interesse e, sobretudo, das crianças, para que conheçam e celebrem todo o que nos une com Portugal. Atividade livre e gratuita.

Colabora Livraria Suévia.

Source: Semente Corunha · 25 de abril, sempre!